Slim gebruik van grondstromen

Selectief ontgraven is de basis. “Een boerenwijsheid in de aannemerij”, zo noemt Maarten het. "Door vooraf grondig civieltechnisch te onderzoeken wat er in de grond zit, kan je materialen hoogwaardig oogsten in plaats van blind afvoeren. Dat bodemonderzoek kost meer tijd aan de voorkant, maar levert winst op in het hele project. En door milieutechnisch onderzoek te doen voorkom je dat schone grond vermengd raakt met verontreinigde grond."

Iets wat meer voeten in de aarde heeft, is het opwaarderen van grondstromen. Dat gaat over het mengen van verschillende grondsoorten, in plaats van nieuwe grond te laten komen. Zo kan je een bodem iets verschralen of meer organisch maken. Maarten benadrukt dat mengen niet gedaan wordt om verontreinigingen te verdunnen: "Het doel is juist het maken van een betere bodemstructuur die past bij zijn functie. Mengen van grond is wetstechnisch een lastig proces: door grond te mengen mag de mogelijk verontreinigde bodem niet meer verontreinigd raken dan hij al was."

Innovatieve methoden

De meer innovatieve circulaire methoden waar Van Oord mee werkt zitten onder andere in de klei. De pilot ‘Kleirijperij’ behelsde een proces dat klei maakt van slib dat vrijkomt bij baggerwerk. Dat is een proces dat een jaar kan duren. “Maar dat is het waard, want klei is zeldzaam in Nederland”, zegt Maarten. Van Oord deed deze pilot binnen een consortium met onder andere EcoShape, Rijkswaterstaat, provincie Groningen, waterschap Hunze en Aa’s, Groninger Landschap en Groningen Seaports om een zeedijk te versterken. De methode is nu klaar om in de praktijk gebruikt te worden.

Een zeer zichtbare innovatie met klei is een techniek waarmee van vrijgekomen slib ter plekke een soort betonblokken geperst worden, die bijvoorbeeld als zetstenen voor het afdekken van dijken gebruikt kunnen worden. Dat zijn producten die hard nodig zijn in de waterbouw, maar waarvoor dus minder grondstofgebruik nodig is. Van Oord rolt deze techniek uit samen met de startup GeoWall, de maker van dit soort innovatieve producten. 

Samenwerken als voorwaarde

Om dat soort samenwerkingen nóg beter te benutten, gebruikt Van Oord onder andere het digitale platform Grip op Grond, een databank en matchingportaal waar vraag en aanbod aan elkaar gekoppeld worden. Maarten vergelijkt het met de buurman die uitbouwt terwijl jij een vijver wil dichtgooien met zand: "Als je dit van elkaar weet, hoef je allebei geen grondstoffen aan- of af te voeren. Werk met werk maken dus.”

Gemeenschappelijk geluid

Maarten benadrukt het belang van zulke kennisdeling. Ook binnen de Buyer Group Grondstromen deelt Van Oord ervaringen en knelpunten. Zo bleek de grootste les om vroeg met elkaar in gesprek te gaan. Met opdrachtgevers, maar ook met bevoegd gezag en omgevingsdiensten. “Dezelfde klei die nét over een gemeentegrens loopt kan opeens andere spelregels kennen. Regelgeving kan dan achterlopen als je circulair bezig wil zijn.” Maar Maarten merkt ook een kentering. Door de dialoog aan te gaan met andere soorten organisaties, wordt steeds vaker gekozen voor de optie om te kiezen wat juist wél mogelijk is. “Als onderdeel van BGG laten we een gemeenschappelijk geluid horen richting bijvoorbeeld ministeries: stimuleer het hergebruik van grond en realiseer een goed inkoopproces. Samen draagt zo’n geluid veel verder dan alleen.”